وایت پیپر اتریوم؛ از تاریخچه شکل‌گیری تا سیر محتوایی آن

اتریوم (Ethereum) یکی از مهم‌ترین پروژه‌های دنیای بلاکچین و دومین ارز دیجیتال بزرگ بازار از نظر ارزش بازار است که نقش مهمی در توسعه قراردادهای هوشمند، برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps) و اکوسیستم Web3 ایفا می‌کند. بسیاری از سرمایه‌گذارانی که قصد خرید اتریوم را دارند، علاوه بر بررسی قیمت و تحلیل بازار، به دنبال شناخت اهداف، فناوری و چشم‌انداز این پروژه نیز هستند.

بهترین منبع برای آشنایی با ایده اولیه اتریوم، وایت پیپر (Whitepaper) آن است؛ سندی که توسط ویتالیک بوترین در سال ۲۰۱۳ منتشر شد و نحوه عملکرد شبکه، مشکلاتی که اتریوم قصد حل آن‌ها را دارد و کاربردهای این بلاکچین را توضیح می‌دهد. در این مقاله، خلاصه‌ای روان و کاربردی از وایت پیپر اتریوم را بررسی می‌کنیم تا بدون مطالعه متن اصلی، با مهم‌ترین مفاهیم و اهداف این پروژه آشنا شوید.

پادکست وایت پیپر اتریوم

پیشینه شکل‌گیری اتریوم

در سال ۲۰۱۳، ویتالیک بوترین نتوانست جامعه بیت‌کوین را برای پشتیبانی از برنامه‌های غیرمتمرکز و قراردادهای هوشمند روی شبکه بیت‌کوین قانع کند. همین موضوع باعث شد او یک سال بعد، ایده‌های خود را در قالب وایت‌پیپر اتریوم منتشر کند و به این پرسش اساسی پاسخ دهد که اتریوم چیست و چه تفاوتی با بلاک‌چین‌های موجود دارد. بوترین با راه‌اندازی اتریوم از طریق مدل تأمین مالی جمعی، تحولی بزرگ در دنیای بلاک‌چین ایجاد کرد و برای نخستین بار، قابلیت‌های واقعی قراردادهای هوشمند را به جامعه ارزهای دیجیتال معرفی کرد.

ویتالیک بوترین با ارائه امکانات متنوع و انعطاف‌پذیر، اتریوم را به پلتفرمی محبوب در میان فعالان صنعت کریپتو تبدیل کرد. به‌طوری که امروز، اتریوم از نظر ارزش بازار در جایگاه دوم پس از بیت‌کوین قرار دارد و به‌عنوان دومین ارز دیجیتال بزرگ جهان شناخته می‌شود. در این مقاله از صرافی ارز دیجیتال او‌ام‌پی فینکس، قصد داریم به‌صورت کامل بررسی کنیم که اتریوم چیست و جزئیات مطرح‌شده در وایت‌پیپر آن چه مفاهیمی را پوشش می‌دهد.

درباره وایت پیپر اتریوم

اتریوم به عنوان یک پروژه انقلابی برای تمرکززدایی اینترنت و تغییر نحوه تعامل افراد با یکدیگر ظاهر شد. پایه‌های اولیه نسل سوم اینترنت به نام Web3 با اتریوم گذاشته شد. وایت پیپر اتریوم که توسط ویتالیک بوترین در نوامبر ۲۰۱۴ نوشته‌شد، احتمالا دومین وایت پیپر مهم بعد از وایت پیپر ساتوشی ناکاموتو است که برای بیت کوین منتشر شد.

مطالعه بیشتر: وایت پیپر ارز ترون

چه کسی وایت پیپر اتریوم را منتشر کرد؟

اگرچه وایت پیپر توسط ویتالیک بوترین ایجاد شد اما جامعه و شبکه اتریوم توسط چندین بنیانگذار، از جمله چارلز هاسکینسون که بعدا کاردانو را بنیان نهاد، گوین وود خالق پولکادات، امیر چتریت، آنتونی دی لوریا، میهای علیسی و جوزف لوبین ساخته شد. با وجود نقش موثر این افراد اما مشارکت جدی ویتالیک بوترین با پروژه اتریوم، وی را به عنوان یکی از ثروتمندترین افراد در حوزه ارزهای دیجیتال به شهرت رساند.

نام وایت پیپر اتریوم چیست؟

همانطور که می‌دانید، وایت پیپر بیت کوین با نام «سیستم نقدی پرداخت الکترونیک همتا به همتا» منتشر شد. اما ویتالیک بوترین وایت پیپر اتریوم را با عنوان «نسل بعدی قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز» منتشر و این واقعیت را برجسته کرد که بلاک چین نه تنها باید برای انتقال پول و ذخیره ارزش به صورت غیرمتمرکز عمل کند، بلکه همچنین کاربردهایی افزون بر مواردی که بیت کوین دارد را نیز ارائه می‌دهد.

هدف اصلی راه‌اندازی اتریوم چیست؟

طبق آنچه در وایت پیپر اتریوم ذکر شده، هدف این پروتکل ادغام و بهبود بخشیدن به مفاهیم اسکریپت، آلت‌کوین‌ها و متاپروتکل‌های آنچین است. طبق این سند، اتریوم این امکان را برای توسعه‌دهندگان فراهم می‌کند تا اپلیکیشن‌هایی مقیاس‌پذیر و استانداردسازی شده ایجاد کنند.

مطالعه بیشتر: وایت پیپر پپه

قراردادهای هوشمند، NFT‌ها و دیفای در وایت پیپر اتریوم

اتریوم زیرساختی قوی را برای ساخت برنامه غیرمتمرکز (dApps)، حفاظت از دارایی دیجیتال، توسعه بازی‌ها، ایجاد توکن‌ها و انتقال ارزش در اختیار استفاده کنندگان می‌گذارد. اگرچه ارزهای رمزنگاری شده مانند لایت‌کوین و ریپل نیز پس از بیت کوین راه‌اندازی شدند، اما این پروژه‌ها به طور کلی  فقط بر ذخیره و انتقال ارزش متمرکز بودند.

از سوی دیگر، اتریوم، فناوری‌های نوآورانه‌ای را معرفی کرد که با تمرکززدایی و امنیت همراه شده‌بود. این پلتفرم با استفاده از فناوری منحصر به فرد بیت کوین و گنجاندن قراردادهای هوشمند در پلتفرم خود، قصد دارد به یک کامپیوتر غیرمتمرکز جهانی تبدیل شود. سیستمی که ماشین مجازی اتریوم نام دارد و از تمام موارد استفاده Web3 برای توسعه‌دهندگانی که می‌خواهند در انقلاب مالی غیرمتمرکز (DeFi) شرکت کنند، پشتیبانی می‌کند.

قراردادهای هوشمند

قراردادهای هوشمند، نرم‌افزارهایی هستند که پس از برنامه‌ریزی موفقیت‌آمیز، می‌توانند تراکنش‌های ساده یا پیچیده را با استفاده از طیف وسیعی از محرک‌ها اجرا کنند. یکی از بزرگ‌ترین نوآوری‌هایی که اتریوم در صنعت بلاک چین به ارمغان آورده‌است، قراردادهای هوشمند محسوب می‌شود که بر اساس شرایط از پیش تعیین‌شده عمل می‌کنند. به این ترتیب، روندهای زمان‌بر اداری و خطاهای انسانی از پروسه حذف می‌شود.

قراردادهای هوشمند به دلیل اینکه تحت شرایط خاصی اجرا می‌شوند، می‌توانند صحت و منحصر به فرد بودن تراکنش‌ها را ثابت کرده و داده‌های تغییرناپذیر را به بلاک چین اضافه کنند. این قراردادها را می‌توان جایگزین دیجیتالی برای قراردادهای فیزیکی در نظر گرفت که برای انجام نیازی به دخالت شخص ثالث ندارند.

استاندارد ERC-20

رمزارزها می‌توانند بلاک چین خود را داشته‌باشند یا روی بلاک چین های دیگر ایجاد شوند. ارزهای رمزپایه ایجاد شده در بلاک چین اتریوم، توکن‌های مبتنی بر ERC-20 نامیده می‌شوند. بر اساس استاندارد ERC-20، توکن‌ها از امنیت و عدم تمرکز بلاک چین اتریوم بهره می‌برند و می‌توانند در قراردادهای هوشمند شبکه مورد استفاده قرار گیرند.

توکن‌های غیرقابل تعویض یا NFTها

توکن غیرقابل تعویض (NFT) نوعی توکن بلاکچین است که در آن مالکیت دارایی‌های دیجیتالی مختلف به لطف فناوری قراردادهای هوشمند قابل رونویسی است. همانطور که می‌دانید، اکثر ارزهای رمزنگاری شده دارای عرضه خاصی هستند، به عنوان مثال بیت کوین دارای سقف ۲۱ میلیون سکه است. اما NFTها اینگونه نیستند و توکن‌هایی منحصر به فرد محسوب می‌شوند. به بیان دیگر، از هر NFT فقط یکی وجود دارد.

توکن‌های غیرقابل تعویض با ارزهای رمزنگاری‌شده، که یک کلاس دارایی پولی مبتنی بر بلاک چین هستند، متفاوت هستند. در واقع، NFTها شبیه دارایی‌های فیزیکی منحصر به فرد بوده و مانند آثار هنری یا عناوین دارایی، دارای ابرداده‌ها و آدرس‌های قرارداد هوشمند هستند. همچنین، می‌توان اسناد رسمی، هنر دیجیتال، آیتم‌های درون بازی، کلکسیون‌ها، آیتم‌های فیزیکی، فایل‌های کامپیوتری و موارد دیگر را به NFT تبدیل کرد و اصالت آنها را به صورت دیجیتالی ذخیره کرد.

مطالعه بیشتر: وایت پیپر شیبا اینو

مهم‌ترین رویدادها در تاریخ اتریوم

در ادامه جدول زمانی رویدادهای مهمی که در تاریخ اتریوم اتفاق افتاده، به ترتیب زمان ارائه شده‌است:

۲۰۱۳: ویتالیک بوترین پایه‌گذاری اولیه اتریوم را آغاز کرد.

۲۰۱۴: بوترین وایت پیپراتریوم را نوشت و بعد از چند ماه در دسترس عموم قرار داد. سپس، یک کمپین عرضه اولیه (ICO) برای اتریوم راه‌اندازی شد که سرمایه‌گذاران را قادر می‌ساخت تا رمزارز اتریوم را در ازای پرداخت بیت کوین خریداری کنند.

۲۰۱۶: تیم اتریوم ۱۵۰ میلیون دلار از طریق فروش جمع‌آوری کرد تا یک مدل کسب و کار غیرمتمرکز جدید را فعال کند. در این سال، هکرها با سوءاستفاده از یک آسیب‌پذیری موفق به سرقت ۵۰ میلیون دلار ETH شدند. بعدها، توسعه‌دهندگان اتریوم یک هارد فورک شبکه را برای بازیابی وجوه از دست رفته انجام دادند. این هارد فورک همچنین باعث تولد بلاک چین اتریوم کلاسیک (ETC) شد.

۲۰۲۰: اتریوم زنجیره Beacon را راه‌اندازی کرد تا اولین گام را برای مهاجرت بلاک چین از الگوریتم اثبات کار (PoW) به مکانیسم اثبات سهام (POS) بردارد.

۲۰۲۱: درصد مشخصی از کارمزد تراکنش‌های انجام‌شده در شبکه اتریوم با اجرای هارد فورک لندن شروع به سوزاندن کرد و اتریوم را به یک ارز دیجیتال کاهش‌دهنده تبدیل کرد.

۲۰۲۲: با به‌روزرسانی مرج، مهم‌ترین نقطه عطف برای اتریوم ۲.۰ به دست آمد. دومین پلتفرم رمزنگاری بزرگ اکنون از مکانیزم اجماع PoS کارآمد استفاده می‌کند که در مقایسه با اثبات کار حدود  99.95درصد انرژی را صرفه‌جویی می‌کند.

پرسش های متداول درباره وایت پیپر اتریوم